“प्रयोगशाळेतून करिअरकडे : M.Sc विद्यार्थ्यांना HPLC प्रशिक्षणाची नवी संधी”

पदवीपलीकडचे कौशल्य : HPLC प्रशिक्षणाने विद्यार्थ्यांना दिली नव्या युगाची झेप!

​कोल्हापूर: (विशेष प्रतिनिधी)

“शिकायचं, समजून घ्यायचं आणि स्वतःच्या हाताने करून पाहायचं”—या विचारांना प्रत्यक्ष आकार देणारा HPLC 'ऑन जॉब ट्रेनिंग' उपक्रम यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ (YCMOU) संलग्न रसायनशास्त्र विभागातील विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरला आहे.  कोल्हापूर येथील 'अ‍ॅनालाईट फार्मा जॉब ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट' येथे पार पडलेल्या या प्रशिक्षणाने विद्यार्थ्यांच्या आत्मविश्वासाला खऱ्या अर्थाने गवसणी घातली आहे.

​काय आहे HPLC? (थोडक्यात माहिती)

​High-Performance Liquid Chromatography (HPLC) हे औषधनिर्माण (Pharma) आणि अन्नप्रक्रिया उद्योगातील सर्वात महत्त्वाचे तंत्रज्ञान आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, एखाद्या मिश्रणामध्ये कोणते घटक किती प्रमाणात आहेत, हे अत्यंत अचूकतेने तपासण्याचे काम हे मशिन करते. औषधांची शुद्धता तपासण्यासाठी हे जागतिक दर्जाचे मानले जाणारे उपकरण आहे.

​क्लिष्ट विज्ञान झाले सोपे ज्ञान!

​या संपूर्ण प्रशिक्षणाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे प्रा. प्रमोद माने यांनी अत्यंत ओघवत्या मराठीतून क्लिष्ट वाटणारे विज्ञान सहज आणि जिवंत केले. 

Separation Technique, Mobile Phase, Stationary Phase यांसारख्या तांत्रिक संकल्पना त्यांनी छोट्या-छोट्या उदाहरणांतून इतक्या सोप्या केल्या की, 'कठीण विज्ञान' विद्यार्थ्यांसाठी 'सोपं ज्ञान' बनलं.

​पुस्तकी संकल्पनांचे कौशल्यात रूपांतर

मशिनसमोर उभं राहून Sample Injection पासून Chromatogram पर्यंतची संपूर्ण प्रक्रिया विद्यार्थ्यांनी स्वतः अनुभवली. Retention Time, Peak Area, Calculation या केवळ पुस्तकातील व्याख्या राहिल्या नाहीत, तर त्याचे रूपांतर प्रत्यक्ष कौशल्यात झाले. Agilent Technologies निर्मित अत्याधुनिक Agilent 1100 Series मशिनवर काम करताना विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर एक वेगळाच आत्मविश्वास ओसंडून वाहत होता.

​“आजच्या स्पर्धात्मक युगात केवळ पदवी पुरेशी नाही; कौशल्य आणि प्रत्यक्ष अनुभव हाच यशाचा खरा पाया आहे. उद्योगांना आज पदवीधरांपेक्षा 'कुशल' हातांची जास्त गरज आहे.”

— प्रा. प्रमोद माने (प्रशिक्षक)

​सणअसूनही विद्यार्थ्यांची 'ज्ञान-साधना'

​विशेष म्हणजे, आज अक्षय तृतीयेचा मोठा सण असूनही सुटीचा आनंद घेण्याऐवजी १५ विद्यार्थ्यांनी या प्रशिक्षणाला प्राधान्य दिले. नोकरी सांभाळत शिक्षण घेणाऱ्या या विद्यार्थ्यांसाठी हे प्रशिक्षण एक नवी उमेद आणि नवी दिशा घेऊन आले आहे.

​प्रशिक्षणास उपस्थित विद्यार्थी:

जयश्री एम. भोसले, कीर्ती आर. खंडवाणी, श्रद्धा आर. मंडलिक, अमिता आर. सरनाईक, वैष्णवी एस. पाटील, सिद्धू  महाडिक, स्नेहा डी. वराटे, स्नेहल ए. निल्ले, अस्मिता ए. खोपडे, अश्विनी बी. काळे, प्रियंका टी. पाटील, रोहित पी. पावाशे, संजय पी. पाटील, उमेश आर. मिसाळ आणि प्रशांत जी. कांबळे.

​कृतज्ञता

या उपयुक्त व प्रेरणादायी प्रशिक्षणासाठी विवेकानंद कॉलेज तसेच मार्गदर्शक प्रा. प्रमोद माने यांचे विद्यार्थ्यांच्या वतीने मनःपूर्वक आभार व्यक्त करण्यात आले. हे केवळ प्रशिक्षण नव्हते, तर विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांना मिळालेले नवे पंख होते. ज्ञान, कौशल्य आणि आत्मविश्वास यांचा संगम घडवणारा हा उपक्रम भविष्यातील सक्षम, उद्योगसिद्ध पिढी घडवण्याची नांदी ठरेल यात शंका नाही. प्रशिक्षण यशस्वीरीत्या पार पाडण्यासाठी डॉ अजित पत्रावळे  तसेच संयोजक डॉ  सुनील भोसले सरांचे विद्यार्थ्यांनी मनःपूर्वक विशेष आभार मानले. त्यांच्या मार्गदर्शन, नियोजन व सहकार्यामुळे विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष व उपयुक्त ज्ञान मिळाल्याची भावना विद्यार्थ्यांनी व्यक्त केली.